Niepłodnością określa się niemożność osiągnięcia ciąży po 12 miesiącach regularnego współżycia bez stosowania metod antykoncepcyjnych.

Większość par zakłada, że jest płodna i oczekuje efektów zaraz po zakończeniu stosowania antykoncepcji. Tymczasem Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że 60 - 80 mln par jest niepłodnych, około 2-10% z nich jest niezdolnych do poczęcia dziecka naturalnymi metodami, a około 10-25% par jest niezdolnych do poczęcia drugiego dziecka. Udokumentowano, że jedna na sześć par szuka pomocy medycznej w poczęciu dziecka. Pomoc ta może mieć zakres od podstawowych porad lekarza do technik wspomaganego rozrodu. Stosowane współcześnie techniki leczenia i wspomaganego rozrodu sprawiają,
że u 80% niepłodnych par leczenie kończy się upragnioną ciążą.
 

To cykl wielu badań dotyczących zarówno kobiety jak i mężczyzny. Pierwszym etapem jest rozmowa z pacjentami oraz badanie ginekologiczne. W zależności od informacji wynikających z wywiadu i historii dotychczasowego leczenia pacjentki, lekarz może wykonać następujące badania: ocenę owulacji, badanie drożności jajowodów, badania laboratoryjne (np. diagnostyka hormonalna, wymazy mykologiczno – bakteriologiczne), histeroskopię diagnostyczną. U mężczyzn podstawowym badaniem jest badanie nasienia – seminogram.

W zależności od wyników lekarz może zalecić kolejne badania lub postawić diagnozę i poddać pacjentkę oraz jej partnera leczeniu.

Warto wiedzieć, że wrodzona całkowita niepłodność zdarza się niezmiernie rzadko. Mimo to kłopoty z uzyskaniem potomstwa, to już problem cywilizacyjny. Najbardziej znanymi powodami niepłodności są nieprawidłowości owulacji i funkcji jajowodów oraz defekty nasienia. Bardzo duża liczba par zalicza się do tzw. grupy "niewyjaśnionej przyczyny niepłodności" (idiopatycznej).

Ryzyko niepłodności w mniejszym stopniu dotyczy par, które na poczęcie dziecka decydują się zanim kobieta ukończy 35 la niepłodności należałoby zatem rozumieć, jako swego rodzaju przewidywanie, uświadomienie sobie, że zarówno sposób życia jak i wydarzet. Nie bez znaczenia są też przebyte przez partnerów choroby i ich leczenie. Zapobieganienia będące jego elementami często w tym zakresie nie pozostają bez znaczenia. Najbardziej czytelnym i trudnym przykładem jest tutaj sytuacja, w której u kobiety lub mężczyzny wykryta zostaje choroba nowotworowa. Jej leczenie często pozwala zastosować skuteczną terapię, która jednak pozostawia spustoszenie w organizmie. Specjaliści przypominają, że w przypadku chemioterapii jednym ze skutków ubocznych może być upośledzenie płodności. Niepłodność może być przejściowa lub trwała, w zależności od rodzaju przyjmowanych leków. Rozpoczęta terapia to okres, w którym lekarze szczególnie odradzają ciążę, ponieważ przyjmowanie środków cytostatycznych zwiększa ryzyko wystąpienia uszkodzeń płodu. Choroba nie musi jednak oznaczać, że pacjent nigdy już nie będzie mógł zostać rodzicem. Przed rozpoczęciem terapii mężczyzna może zdeponować nasienie do banku, kobieta zaś zamrozić swoje komórki jajowe. Mogą być one przechowywane do zakończenia leczenia i chwili, kiedy pacjentka lub pacjent zdecydują się na posiadanie potomstwa.

Nie ma jednej recepty na wszystkie możliwe przyczyny niepłodności. Dlatego leczenie niepłodności musi zostać poprzedzone za każdym razem szczegółową diagnostyką. Dopiero wtedy można opracować indywidualny tok leczenia.

Leczenie może obejmować planowanie stosunków płciowych w czasie, terapię hormonalną, inseminacje domaciczne /IUI/, aby obejść problem z interakcjami spermy ze śluzem szyjki macicy i wreszcie zapłodnienie in vitro /IVF/ z docytoplazmatyczną iniekcją plemnika /ICSI/ oraz przeniesieniem embrionu do jamy macicy.

Podczas stawiania diagnozy o przyczynach niepłodności wykonywane są różne testy i badania, które dostarczą lekarzowi prowadzącemu wielu informacji i pozwolą zarekomendować odpowiednie opcje leczenia. Ich celem jest ustalenie stanu nasienia mężczyzny, stanu macicy, jajników i jajowodów. Początkowo lekarz może zdecydować się na terapię mniej inwazyjną, tj. planowane w czasie stosunki płciowe lub inseminacje domaciczne. Jeśli jednak w kilku cyklach nie daje to efektów, lekarz zaleci inne leczenie, tj. in vitro /IVF/ lub ICSI.

Powodzenie technik wspomaganego rozrodu zależy od:

• wieku przyszłych rodziców liczby i dojrzałości komórek jajowych otrzymanych podczas procesu stymulacji jajników
• jakości nasienia
• stanu macicy

W naszej klinice stosujemy wszystkie rodzaje diagnostyki i terapii niepłodności dostępne współczesnej medycynie, między innymi:

• monitorowanie owulacji
• stymulację owulacji
• badanie nasienia
• diagnostykę hormonalną
• histeroskopię
• laparoskopię
• inseminację nasieniem męża
• inseminację nasieniem dawcy (własny bank nasienia)
• zapłodnienie pozaustrojowe IVF
• mikromanipulację ICSI
• mrożenie nasienia

Metoda In vitro jest metodą kilkuetapową, wymagającą czasu, dlatego decydujące się na nią pary muszą uzbroić się w cierpliwość.

To metoda, w której do połączenia gamet (komórki jajowej i plemnika) dochodzi poza organizmem kobiety. Pobrane od kobiety komórki jajowe dojrzewają w inkubatorze, a następnie łączone są one z plemnikami i dopiero po zapłodnieniu umieszczane w jamie macicy.

Zabieg rozpoczyna stymulacja hormonalna. Podczas stymulacji jajników podaje się pacjentce leki tłumiące przysadkę mózgową (a więc własną czynność hormonalną pacjentki), a następnie stymulujące wzrost pęcherzyków jajnikowych. Stymulacja odbywa się pod kontrolą USG, monitorowany jest także poziom hormonów (głównie estradiolu, progesteronu, LH, FSH) we krwi. Gdy pęcherzyki w jajnikach osiągną odpowiedni stan dojrzałości (średnica 3 pęcherzyków min. 16 mm), pacjentka przyjmuje lek wywołujący owulację. 36 godzin po podaniu leku odbywa się zabieg pobrania komórek jajowych. Przeważnie uzyskuje się od kilku do kilkunastu komórek jajowych.

Pobranie komórek jajowych polega na nakłuciu (punkcji) jajników przez sklepienie pochwy, pod kontrolą USG, w znieczuleniu ogólnym. Zabieg trwa około 10-20 minut. Pacjentka powinna zjawić się w Ośrodku na czczo. Całkowita sprawność psycho-ruchowa powraca około 30-60 minut po zabiegu. Pacjentka pozostaje w Ośrodku przez około 1-2 godziny po zabiegu.

Mężczyzna oddaje nasienie w wyniku masturbacji w dniu punkcji po 3-7 dniowej przerwie we współżyciu płciowym. W przypadku trudności w oddawaniu nasienia, możliwe jest jego wcześniejsze oddanie i zamrożenie.

Kolejnym etapem procedury jest już zapłodnienie. W zależności od wskazań zapłodnienie może przebiegać w dwojaki sposób:

• zaplemnienie In vitro (IVF): około 2-4 godzin po pobraniu komórek jajowych dodaje się do nich odpowiednio przygotowane nasienie. Po około 20 godzinach ocenia się czy nastąpiło połączenie komórek jajowych i plemników. Uzyskane w ten sposób zarodki hoduje się w inkubatorze przez kolejne 2 dni.
• mikromanipulacja (ICSI): po około 2 godzinach po pobraniu, komórki jajowe zostają oczyszczone z otaczających je komórek pęcherzykowych. Do wnętrza każdej komórki jajowej za pomocą cienkiej pipety zostaje wprowadzony pojedynczy plemnik. Po około 20 godzinach ocenia się czy zapłodnienie przebiegło prawidłowo. Uzyskane w ten sposób zarodki hoduje się w inkubatorze przez kolejne 2 dni.
  Wskazaniem do przeprowadzenia mikromanipulacji na wszystkich komórkach jajowych jest mała liczba plemników w nasieniu (< 5 mln/ml), znacznie obniżona ruchomość i/lub morfologia, a także brak zarodków podczas wykonanych w przeszłości zabiegów In vitro. W przypadku braku powyższych wskazań w klinice Macierzyństwo mikromanipulacja wykonywana jest rutynowo na części komórek jajowych.
  Po 2 lub 3 dniach od punkcji prawidłowo rozwijające się zarodki osiągają stadium 4-6 lub 6-8 komórkowe. W każdym zarodku określana jest liczba komórek (zarodki rozwijające się szybciej mają większe szanse na implantację) oraz morfologia zarodka w skali od A (zarodki z najmniejszym procentem fragmentacji, a tym samym największym potencjałem rozwojowym) do D. Na tym etapie 2-3 najlepiej rozwinięte zarodki wprowadzane są do jamy macicy przy użyciu specjalnego cewnika (embriotransfer). Zabieg ten jest bezbolesny, wykonywany bez znieczulenia, pod kontrolą USG, przy wypełnionym pęcherzu moczowym. Po transferze pacjentka pozostaje na fotelu ginekologicznym przez około 20 minut.
  Zarodki, które nie zostały wprowadzone do jamy macicy hoduje się w warunkach laboratoryjnych przez kolejne 2 dni. Zarodki rozwijające się prawidłowo powinny w tym czasie osiągnąć stadium blastocysty. Na tym etapie zostają one zamrożone w ciekłym azocie i są przechowywane w celu późniejszego wykorzystania.

To specjalne metody stosowane, gdy zalecane wcześniej przez lekarza leczenie nieinwazyjne, tj. monitoring owulacji, planowane w czasie stosunki płciowe czy terapia hormonalna, nie prowadzi do uzyskania ciąży. Techniki te znacznie zwiększają prawdopodobieństwo zajścia w ciążę, a dla niektórych par stanowią jedyną szansę posiadania własnego potomstwa.

Metody wspomaganego rozrodu to inseminacja i zapłodnienie pozaustrojowe (In vitro). Lekarz najczęściej sugeruje pacjentom w pierwszej kolejności skorzystanie z inseminacji. Przed przystąpieniem do niej należy uwzględnić fakt, iż efektywność można oceniać po wykonaniu minimum 3 zabiegów. W przypadku przeprowadzenia 5-6 nieudanych inseminacji, pacjentów kwalifikuje się do programu zapłodnienia pozaustrojowego (IVF).

I.C.S.I. (Intra-Cytoplasmic Sperm Injection) jest uzupełnieniem zapłodnienia pozaustrojowego. Zabieg ten stosowany jest w przypadku małej liczby plemników w nasieniu, ich obniżonej ruchliwości i morfologii, ejakulacji wstecznej, a także braku zarodków podczas wykonanych w przeszłości zabiegów In vitro.

Mikroiniekcja daje szansę na posiadanie potomstwa mężczyznom uznawanym za niepłodnych.

To metoda polegająca na wprowadzaniu uprzednio przygotowanych plemników do jamy macicy. Możemy wyróżnić dwa rodzaje inseminacji:

• inseminacja nasieniem partnera

To podanie do jamy macicy uprzednio przygotowanych plemników męża lub partnera. Zabieg ma celu selekcję odpowiednio zbudowanych plemników, usunięcie bakterii oraz nieruchomych plemników, a także oddzielenie plemników od płynu nasiennego.

• inseminacja nasieniem dawcy

Stosowana jest w przypadku, gdy w nasieniu męża (partnera) nie ma plemników (azoospermia) lub parametry nasienia są znacznie obniżone, a para nie decyduje się na zapłodnienie pozaustrojowe. Para poddająca się zabiegowi inseminacji nasieniem dawcy ma możliwość wyboru cech dawcy, takich jak: grupa krwi, wzrost, kolor oczu, kolor włosów, budowa ciała.

Ośrodek Macierzyństwo posiada własny bank nasienia. Dawcy zostali przebadani pod kątem wirusowo – bakteriologicznym (HIV, HCV, OWA, HBS, CMIgM, Chlamydia, Mycoplasma, Ureaplasma). Wszyscy dawcy mają wykształcenie minimum średnie. Przygotowanie do inseminacji nasieniem dawcy oraz sam zabieg przebiega analogicznie do inseminacji nasieniem męża.

• problemy z zajściem w ciążę i jej donoszeniem
• zaburzenie miesiączkowania
• krwawienie o niewyjaśnionej przyczynie
• nieprawidłowy kształt oraz budowa macicy
• zmiany rozrostowe błon śluzowych jamy macicy
• nieprawidłowości ujść macicznych jajowodów

Bardzo istotną rzeczą jest zabranie wszelkich dokumentów obrazujących lekarzowi historię medyczną. Liczą się wszystkie badania (nie tylko te dotyczące niepłodności) i przebyte schorzenia. Dokładny wywiad z pacjentami da lekarzowi lepszy i bardziej rozległy obraz indywidualnego przypadku pacjentów, ułatwi dokładną diagnozę, ale także pozwoli uniknąć ponownego wykonywania niektórych badań.

Wizyta w Centrum