
W badaniach nad niepłodnością małżeńską często opisywane są przypadki tzw. niepłodności idiopatycznej, w których nie można w sposób jednoznaczny wskazać przyczyny niepowodzenia w rozrodzie. Standardowa analiza nasienia nie dostarcza informacji koniecznych do określenia stanu płodności mężczyzny. W związku z tym duże znaczenie miało dokonane w ostatnich latach odkrycie, że reaktywne formy tlenu i stres oksydacyjny odgrywają kluczową rolę w etiologii niepłodności męskiej. Ocena stresu oksydacyjnego nasienia pozwala wyjaśnić szereg przypadków niepłodności, uważanej dotychczas za idiopatyczną.
Badanie poziomu reaktywnych form tlenu (ROS) w nasieniu
Reaktywne formy tlenu (ang. Reactive Oxygen Species = ROS), odpowiedzialne za stres oksydacyjny, są cząsteczkami bardzo łatwo wchodzącymi w reakcje chemiczne, w większości zaliczanymi do wolnych rodników. O ile niewielkie ilości reaktywnych form tlenu są niezbędne dla prawidłowego przebiegu procesu zapłodnienia, to ich nadmiar może być przyczyną poważnych uszkodzeń błon komórkowych, białek i DNA plemników. U mężczyzn z obniżoną płodnością, stężenie reaktywnych form tlenu w nasieniu jest znacznie wyższe niż u mężczyzn płodnych.
W normalnym stanie, antyoksydanty (przeciwutleniacze) znajdujące się w płynie nasiennym neutralizują nadmierny wzrost produkcji reaktywnych form tlenu utrzymując równowagę pomiędzy ilością reaktywnych form tlenu wytwarzanych i usuwanych. Jednakże w pewnych sytuacjach jak na przykład infekcje czy obecność żylaków powrózka nasiennego, mogą być generowane tak duże ilości reaktywnych form tlenu, że równowaga zostaje zaburzona. W takiej sytuacji, określanej jako stres oksydacyjny, poziom reaktywnych form tlenu gwałtownie wzrasta, a prawidłowe plemniki znajdujące się w nasieniu mogą ulec uszkodzeniu.
W naszym laboratorium badanie poziomu reaktywnych form tlenu wykonywane jest metodą chemiluminescencyjną. Metoda ta jest stosowana w szeregu ośrodkach zajmujących się leczeniem niepłodności, a na jej temat ukazało się w ostatnich latach wiele publikacji w renomowanych czasopismach naukowych. Poziom reaktywnych form tlenu rejestrowany jest w trakcie trwającego 10 minut pomiaru i przedstawiany w formie wykresu. Następnie dla każdej próbki obliczany jest indeks ROS. Wartości tego indeksu większe od dwóch (ROS>2) wskazują na stres oksydacyjny.
Z naszej dotychczasowej praktyki wynika, że u ponad 30% mężczyzn z par leczących niepłodność wartość indeksu ROS była podwyższona.
Nasienie prawidłowe
| Indeks ROS: | 0,91 |
Stres oksydacyjny (nasienie nieprawidłowe)
| Indeks ROS: | 2,77 |