FR
IT
PL
EN
RU
DE
SE
ES
NO
| Zap³odnienie pozaustrojowe czyli in vitro - IVF lub ICSI |
|
|
WSKAZANIA
Wskazaniem do przyst±pienia do programu zap³odnienia pozaustrojowego s±: - niedro¿ne jajowody - czynnik mêski: obni¿one parametry nasienia ( < 10mln/ml, ,<30% ruchu a + b ) - niektóre postacie endometriozy - zespó³ niepêkaj±cych pêcherzyków jajnikowych (LUF) - niep³odno¶æ idiopatyczna ( niewyja¶nionego pochodzenia) BADANIA
Przed przyst±pieniem do programu zap³odnienia pozaustrojowego konieczne jest posiadanie aktualnych wyników nastêpuj±cych badañ:
- grupa krwi - poziom hormonów (FSH, LH, estradiol w 1-2 dniu cyklu) - wymaz bakteriologiczno-mykologiczny, Ureaplasma, Mycoplasma, Chlamydia (wa¿ne 6 miesiêcy) - cytologia, czysto¶æ pochwy (wa¿ne 12 miesiêcy) - USG narz±du rodnego - badanie nasienia (seminogram) + chromatyna (ze wskazania lekarza) W trakcie stymulacji konieczne bêdzie wykonanie nastêpuj±cych badañ: - morfologia, EKG, badanie ogólne moczu – do 3 tyg. przed zabiegiem - APTT, Na+, K+, albumina, kreatynina – 36 godz. przed zabiegiem stradiol, progesteron (w zale¿no¶ci od decyzji lekarza)
PRZEBIEG ZAP£ODNIENIA POZAUSTROJOWEGO
Aby dosz³o do ci±¿y komórka jajowa musi byæ uwolniona z jajnika i po³±czyæ siê z plemnikiem. Po³±czenie to nazwane zap³odnieniem fizjologicznie zachodzi w jajowodzie. W procesie IVF do takiego po³±czenia dochodzi w laboratorium. Po inkubacji zap³odnione komórki jajowe przenoszone s± do macicy by kontynuowaæ swój rozwój. Regulacja W czasie przygotowywania organizmu kobiety do uzyskania komórek jajowych w procesie IVF przyjmowane s± leki, które sztucznie reguluj± czynno¶æ jajników oraz produkcjê komórek jajowych , dodatkowo ta regulacja nie pozwala na przedwczesne uwolnienie kom. jajowej. W ten sposób regulacja ta pocz±tkowo ma zapewniæ odpowiedni rozwój i dojrza³o¶æ komórki jajowej i tym samym okre¶liæ odpowiedni czas jej pobrania. Aby upewniæ siê ¿e leki dzia³aj±, pobierane s± próbki krwi, by sprawdziæ poziom estradiolu (jeden z hormonów estrogenowych) i wykonuje siê usg jajników aby okre¶liæ wielko¶æ i ilo¶æ komórek jajowych oraz grubo¶æ endometrium macicy. Stymulacja jajników i obserwacja pêcherzyków Gonadotropiny (np. HMG) s± podawane by stymulowaæ jajniki do produkcji pêcherzyków, które zawieraj± komórki jajowe. Gonadotropiny w zale¿no¶æ od schematu leczenia zawieraj± odpowiednie dawki FSH lub FIH i LH /³±cznie/. Hormony te s± naturalnymi czynnikami stymuluj±cymi proces rozwoju pêcherzyków. Leczenie gonadotropinami trwa 1 do 2 tygodni i obejmuje 1 dziennie zastrzyk podskórny / w odpowiedniej dawce/ . D³ugo¶æ tej terapii bêdzie zale¿eæ od reakcji jajników. Reakcja jajników jest obserwowana przez USG i testy krwi mierz±ce poziom estrogenów. Kiedy USG poka¿e, ¿e pêcherzyki s± odpowiednich rozmiarów, jest podawane HCG aby wywo³aæ uwolnienie kom.jajowych. Pobieranie komórki jajowej i obserwacja embrionu 36 godzin po zastrzyku z HCG pobiera siê komórki jajowe. Pobranie komórek jajowych polega na nak³uciu (punkcji) jajników przez sklepienie pochwy przy u¿yciu odpowiedniej sondy z ig³± biopsyjn±. .Nak³ucie odbywa siê pod kontrol± USG, w znieczuleniu ogólnym i trwa ok 10 – 20 min. Pobrane w ten sposób komórki jajowe przenoszone s± do laboratorium gdzie ocenia siê ich stan rozwoju. Ca³kowita sprawno¶æ psycho-ruchowa powraca ok. 30-60 min po zabiegu, pacjentka pozostaje w klinice przez ok. 1-2 godziny po zabiegu. 
Rysunek: Punkcja jajników
Oddanie nasienia
Nasienie mê¿czyzna oddaje w wyniku masturbacji, w dniu punkcji po 3-7 dniowej przerwie we wspó³¿yciu p³ciowym. W przypadku trudno¶ci w oddawaniu nasienia mo¿liwe jest wcze¶niejsze oddanie i zamro¿enie nasienia.
Zap³odnienie
W zale¿no¶ci od wskazañ zap³odnienie mo¿e przebiegaæ w dwojaki sposób: - zaplemnienie in vitro: ok. 2-4 godz. po pobraniu komórek jajowych dodaje siê do nich odpowiednio przygotowane nasienie. Po oko³o 20 godzinach ocenia siê czy nast±pi³o po³±czenie komórek jajowych i plemników. Uzyskane w ten sposób zarodki hoduje siê w inkubatorze przez kolejne 2 dni. - mikromanipulacja (ICSI): po ok. 2 godz. po pobraniu komórki jajowe zostaj± oczyszczone z otaczaj±cych je komórek pêcherzykowych. Do wnêtrza ka¿dej komórki jajowej za pomoc± cienkiej pipety zostaje wprowadzony pojedynczy plemnik. Po oko³o 20 godzinach ocenia siê czy zap³odnienie przebieg³o prawid³owo. Uzyskane w ten sposób zarodki hoduje siê w inkubatorze przez kolejne 2 dni. Wskazaniem do przeprowadzenia mikromanipulacji na wszystkich komórkach jajowych jest ma³a liczba plemników w nasieniu ( < 5ml/ml), znacznie obni¿ona ruchomo¶æ i/lub morfologia, a tak¿e brak zarodków podczas wykonanych w przesz³o¶ci zabiegów in vitro. W przypadku braku powy¿szych wskazañ w klinice Macierzyñstwo mikromanipulacja wykonywana jest rutynowo na czê¶ci komórek jajowych. 
Rysunek 4 Przebieg zap³odnienia pozaustrojowego
Podanie zarodków – embriotransfer Po 3 dniach od punkcji prawid³owo rozwijaj±ce siê zarodki osi±gaj± stadium 6-8 komórkowe. W ka¿dym zarodku okre¶lana jest liczba komórek (zarodki rozwijaj±ce siê szybciej maj± wiêksze szanse na implantacjê)oraz morfologia zarodka w skali od A (zarodki z najmniejszym procentem fragmentacji, a tym samym najwiêkszym potencja³em rozwojowym) do D. Na tym etapie 2-3 najlepiej rozwiniête zarodki wprowadzane s± do jamy macicy przy u¿yciu specjalnego cewnika. Zabieg ten jest bezbolesny, wykonywany jest bez znieczulenia, pod kontrol± USG, przy wype³nionym pêcherzu moczowym. Po transferze pacjentka pozostaje na fotelu ginekologicznym przez oko³o 20 minut W celu zwiêkszenia szans implantacji zarodka podawany jest w ró¿nej postaci i dawce progesteron 
Rysunek: Przebieg embriotransferu
Zwykle po 2 tygodniach od transferu zarodków do jamy macicy wykonuje siê test ci±¿owy, je¶li jest pozytywny wtedy planowane s± dalsze badania w tym USG |
